آیا پزشک برای شما دارو سرترالین (Sertraline) تجویز کرده است؟ این دارو که بسیاری در ایران آن را با نام تجاری آسنترا (Asentra) یا لوسترال میشناسند، یکی از ایمنترین و موثرترین داروهای دسته SSRI است. اما چرا در یک کلینیک درد درباره آن صحبت میکنیم؟ چون روان و جسم بر هم اثر مستقیم دارند.
در ایران این دارو معمولاً با دوزهای 50 و 100 میلی گرم و با نامهای تجاری مختلف در داروخانهها عرضه میشود ولی در کشورهای دیگر در دوز 25 میلی گرم هم نیز ارائه میگردد.
در این مقاله با نحوه مصرف، موارد مصرف، فارماکولوژی، عوارض، تداخلات دارویی و نکات مهم مصرف دارو آشنا میشوید.
سرترالین چگونه در بدن عمل میکند؟
یک مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) است.
مکانیسم اثر:
- جلوگیری از بازجذب سروتونین در نورونها
- افزایش سطح سروتونین (هورمون شادی و آرامش) در سیناپسهای مغزی
- بهبود خلق، کاهش اضطراب و کاهش افکار وسواسی
نکته مهم: برخلاف داروهای مسکن آنی، دارو سرترالین برای اثرگذاری نیاز به زمان دارد. انتظار نداشته باشید با خوردن اولین قرص، معجزه رخ دهد؛ بدن شما برای تنظیم مجدد انتقالدهندههای عصبی به ۲ تا ۶ هفته زمان نیاز دارد.
موارد مصرف سرترالین
پزشکان این دارو را برای درمان چندین اختلال روانپزشکی و موارد دیگر تجویز میکنند:
افسردگی اساسی (Major Depression)
یکی از داروهای خط اول درمان افسردگی است.
اختلال اضطراب
- اضطراب فراگیر (GAD: Generalized anxiety disorder)
- اضطراب اجتماعی Social phobia))
اختلال وسواس فکری‑عملی (OCD: Obsessive-compulsive disorder)
کاهش افکار وسواسی و رفتارهای تکراری.
اختلال پنیک (Panic Disorder)
کاهش حملات پنیک و اضطراب شدید.
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD: Post-traumatic stress disorder)
کاهش علائم استرس و خاطرات آزاردهنده.
اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی (PMDD)
کاهش نوسانات خلقی شدید قبل از قاعدگی.
کنترل دردهای مزمن
در بیمارانی که به دلیل درد مداوم دچار استرس و حساسیت سیستم عصبی شدهاند.
فیبرومیالژیا
کمک به بهبود کیفیت خواب و کاهش حساسیت به درد.
انزال زودرس
یکی از کاربردهای جانبی این دارو (تحت نظر پزشک).
راهنمای دوز و نحوه مصرف سرترالین
این دارو باید فقط طبق دستور پزشک مصرف شود.
دوزهای رایج شروع درمان:
- معمولاً 25 (برای کاهش عوارض گوارشی در هفته اول) یا 50 میلیگرم روزانه
دوز نگهدارنده:
- 50 تا 200 میلیگرم در روز
نکات مهم مصرف:
- معمولاً روزی یک بار مصرف میشود
- میتوان آن را صبح یا شب مصرف کرد
- بهتر است هر روز در ساعت مشخصی مصرف شود
- میتوان همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد
اگر دچار بیخوابی میشوید بهتر است صبح مصرف شود و یا برعکس اگر دچار خواب آلودگی میشوید شب ها.
اگر یک نوبت سرترالین را فراموش کردیم چه کنیم؟
اگر یک دوز را فراموش کردید:
- به محض یادآوری مصرف کنید
- اگر نزدیک دوز بعدی است، دوز فراموش شده را مصرف نکنید
- هرگز دوز دو برابر مصرف نکنید
عوارض جانبی سرترالین
مانند همه داروها، این دارو هم نیز ممکن است عوارضی ایجاد کند.
عوارض شایع
- تهوع
- اسهال
- سردرد
- بیخوابی
- خوابآلودگی
- تعریق
- کاهش میل جنسی
این عوارض معمولاً در هفتههای اول درمان رخ میدهند و اغلب با ادامه مصرف کاهش مییابند.
عوارض کمتر شایع اما مهم
- افزایش اضطراب در شروع درمان
- کاهش سدیم خون
- اختلال نعوظ
- لرزش
عوارض جدی (نیاز به مراجعه به پزشک)
- افکار خودکشی
- تشنج
- ضربان قلب نامنظم
- تب و سفتی عضلات (سندرم سروتونین)
هشدارها و احتیاطات مصرف
قبل از مصرف دارو در موارد زیر حتماً با پزشک مشورت کنید:
- بیماری کبدی
- سابقه تشنج
- اختلال دو قطبی
- مصرف داروهای ضد افسردگی دیگر
- بارداری
- شیردهی
در نوجوانان و جوانان زیر 25 سال ممکن است در ابتدای درمان افکار خودکشی افزایش یابد بنابراین نیاز به پایش دقیق دارد.
منع مصرف سرترالین
در موارد زیر مصرف این دارو ممنوع است:
- حساسیت به دارو سرترالین
- مصرف همزمان با مهارکنندههای MAO
- مصرف همزمان با پیموزاید
بین مصرف داروهای MAOI و دارو سرترالین باید حداقل 14 روز فاصله باشد.
تداخلات دارویی سرترالین
این دارو با برخی داروها ممکن است تداخل داشته باشد.
مهمترین تداخلات:
داروهای ضد افسردگی دیگر
- فلوکستین
- پاروکستین
- سیتالوپرام
ممکن است خطر سندرم سروتونین افزایش یابد.
داروهای ضد درد
- ترامادول و مسکن های مخدر (خطر جدی سندرم سروتونین)
- NSAIDs مثل ایبوپروفن (افزایش خطر خونریزی گوارشی)
داروهای رقیق کننده خون
- وارفارین
- آسپرین
(نیاز به پایش دقیق خون)
داروهای میگرن
- تریپتانها
آیا دارو سرترالین اعتیادآور است؟
خیر. جزء داروهای اعتیادآور محسوب نمیشود اما قطع ناگهانی آن میتواند باعث علائم زیر شود:
- سرگیجه
- تحریکپذیری
- تهوع
- احساس شوک الکتریکی در سر
بنابراین قطع دارو باید تدریجی و تحت نظر پزشک انجام شود.
نکات مصرف دارو سرترالین در بارداری و شیردهی
مصرف این دارو در بارداری باید با نظر پزشک انجام شود.
برخی مطالعات نشان دادهاند مصرف SSRI در بارداری ممکن است با خطراتی همراه باشد، اما در بسیاری از موارد مزایای درمان بیشتر از خطرات احتمالی است.
مقدار کمی از دارو ممکن است وارد شیر مادر شود.
سوالات متداول درباره دارو سرترالین
آیا دارو سرترالین باعث لاغری و یا چاقی میشود؟
در هفتههای اول به دلیل تهوع ممکن است کاهش وزن داشته باشید، اما در طولانیمدت ممکن است باعث افزایش اشتها و وزن ناچیز شود.
اثر دارو سرترالین بعد از چند روز شروع میشود؟
معمولاً 2 تا 4 هفته طول میکشد تا اثرات اولیه ظاهر شود.
آیا میتوان دارو سرترالین را ناگهانی قطع کرد؟
خیر. قطع ناگهانی ممکن است باعث علائم ترک دارویی شود.
مصرف الکل با دارو سرترالین چه خطری دارد؟
الکل اثرات جانبی دارو را تشدید کرده و به شدت کبد را تحت فشار قرار میدهد؛ اکیداً توصیه میشود همزمان مصرف نشوند.
جمعبندی
سرترالین یکی از داروهای موثر در درمان افسردگی، اضطراب و وسواس است که با افزایش سطح سروتونین در مغز عمل میکند. مصرف این دارو باید تحت نظر پزشک باشد و توجه به دوز مناسب، تداخلات دارویی و عوارض احتمالی اهمیت زیادی دارد.
اگر در حال مصرف دارو سرترالین هستید یا قصد شروع آن را دارید، بهتر است قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
معرفی برخی از برندهای موجود
دارو سرترابان 50 و 100 میلی گرم – ساخت شرکت مهبان دارو
دارو آسنترا 50 و 100 میلی گرم – ساخت شرکت اکتوور
