ایندومتاسین چیست و چه جایگاهی در درمان درد دارد؟
ایندومتاسین یکی از داروهای قدیمی اما همچنان مهم در گروه داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) است که در کنترل درد، التهاب، تورم و تب کاربرد دارد. این دارو با مهار سنتز پروستاگلاندین ها، که نقش کلیدی در ایجاد التهاب و انتقال پیام درد دارند، اثر درمانی خود را اعمال میکند.
ایندومتاسین نسبت به بسیاری از NSAIDهای رایج، قدرت ضد التهابی بالاتری دارد و به همین دلیل در شرایطی که پاسخ درمانی با داروهای ضعیفتر کافی نیست، مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، همین قدرت بالای دارو میتواند با افزایش احتمال بروز عوارض همراه باشد و مصرف آن را نیازمند انتخاب دقیق بیمار و پایش پزشکی میکند.
اشکال دارویی ایندومتاسین و انتخاب فرم مناسب
ایندومتاسین در اشکال دارویی متنوعی عرضه میشود که انتخاب آن به شرایط بالینی بیمار، شدت درد و تحمل دارویی بستگی دارد:
- کپسول خوراکی ۲۵ و ۵۰ میلیگرمی
- کپسول آهستهرهش (Sustained Release)
- شیاف مقعدی
- سوسپانسیون خوراکی (در موارد خاص مانند اختلال بلع)
- فرم تزریقی (در برخی کشورها و شرایط بیمارستانی)
در بیمارانی که سابقه مشکلات گوارشی دارند، استفاده از فرم شیاف یا آهسته رهش ممکن است با نظر پزشک ترجیح داده شود.
موارد مصرف ایندومتاسین بر اساس شواهد علمی
درمان دردهای التهابی و بیماریهای روماتولوژیک
ایندومتاسین در کنترل درد و التهاب ناشی از بیماری های مفصلی و اسکلتی عضلانی زیر کاربرد دارد:
- آرتریت روماتوئید
- استئوآرتریت
- اسپوندیلیت آنکیلوزان
- بورسیت و تاندونیت
در بسیاری از گایدلاین های بالینی، ایندومتاسین به عنوان گزینهای قویتر برای بیمارانی که به NSAIDهای رایج پاسخ مناسبی ندادهاند، مطرح میشود.
ایندومتاسین در حمله حاد نقرس
یکی از کاربردهای کلاسیک و اثبات شده ایندومتاسین، درمان حمله حاد نقرس است. این دارو میتواند التهاب شدید و درد ناگهانی مفصل را به سرعت کاهش دهد.
نکته مهم آن است که مصرف ایندومتاسین در نقرس باید کوتاه مدت باشد و پس از کنترل علائم قطع شود تا خطر عوارض کاهش یابد.
سردردهای خاص پاسخدهنده به ایندومتاسین
برخی سردردهای نادر اما شدید پاسخ درمانی بسیار خوبی به ایندومتاسین نشان میدهند، از جمله:
- همیکرانیا کانتینوا (Hemicrania Continua)
- پاروکسیسمال همیکرانیا (Paroxysmal hemicrania)
- برخی موارد سردرد خوشه ای مقاوم
در این شرایط، پاسخ مناسب به ایندومتاسین حتی می تواند به تشخیص نوع سردرد کمک کند.
دردهای حاد پس از جراحی یا آسیب
در برخی بیماران، این دارو به عنوان درمان کوتاه مدت دردهای التهابی شدید پس از جراحی یا آسیب های اسکلتی عضلانی تجویز میشود. مصرف طولانی مدت در این موارد توصیه نمیشود.
ایندومتاسین برای چه بیمارانی انتخاب مناسبی است؟
این دارو معمولاً برای بیمارانی مناسب است که:
- دچار درد التهابی متوسط تا شدید هستند
- به داروهای ضدالتهاب ضعیفتر پاسخ کافی ندادهاند
- سابقه فعال بیماریهای شدید گوارشی یا کلیوی ندارند
- امکان پایش عوارض دارویی در آنها وجود دارد
تصمیم به تجویز این دارو باید همواره بر اساس ارزیابی دقیق نسبت سود به زیان انجام شود.
منع مصرف و موارد احتیاط ایندومتاسین
منع مصرف مطلق
مصرف ایندومتاسین در شرایط زیر ممنوع است:
- حساسیت به ایندومتاسین، آسپیرین یا سایر NSAIDها
- زخم فعال معده یا سابقه خونریزی شدید گوارشی
- نارسایی شدید قلبی
- نارسایی شدید کلیوی یا کبدی
- سه ماهه سوم بارداری
- آسم وابسته به آسپیرین
منع مصرف نسبی (نیازمند احتیاط و نظر پزشک)
- سالمندان
- بیماران مبتلا به فشار خون بالا
- بیماریهای قلبی-عروقی
- دیابت
- مصرف همزمان داروهای ضد انعقاد یا کورتیکواستروئیدها
مقدار و نحوه مصرف ایندومتاسین
مقدار مصرف این دارو باید صرفاً توسط پزشک تعیین شود.
دوز معمول در بزرگسالان
- شروع درمان: ۲۵ میلیگرم، ۲ تا ۳ بار در روز
- حداکثر دوز روزانه: ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیگرم (بسته به شرایط بالینی)
حمله حاد نقرس
- ۵۰ میلیگرم، ۳ بار در روز تا از بین رفتن علائم
سردردهای پاسخدهنده
- شروع با دوز پایین و افزایش تدریجی (معمولاً ۲۵ تا ۷۵ میلیگرم در روز)
مصرف دارو همراه غذا توصیه میشود تا احتمال تحریک معده کاهش یابد.
مکانیسم اثر ایندومتاسین در کاهش درد و التهاب
این دارو با مهار آنزیمهای COX-1 و COX-2 از تولید پروستاگلاندین ها جلوگیری میکند. این مکانیسم منجر به کاهش التهاب، درد، تب و تورم میشود.
مهار COX-1 اگرچه در اثر درمانی نقش دارد، اما عامل اصلی بسیاری از عوارض گوارشی دارو نیز محسوب میشود.
فارماکولوژیک و فارماکوکینتیک ایندومتاسین
اثرات اصلی:
- ضدالتهابی قوی
- ضد درد
- ضد تب
ویژگی های فارماکوکینتیکی:
- جذب خوراکی سریع و تقریباً کامل
- اتصال بالا به پروتئین های پلاسما بیش از ۹۰٪
- عبور از سد خونی-مغزی
- متابولیسم عمدتاً کبدی
- دفع از طریق کلیه و صفرا
- نیمه عمر حدود ۴ تا ۵ ساعت
عوارض جانبی ایندومتاسین
عوارض شایع
- ناراحتی معده و سوءهاضمه
- تهوع و استفراغ
- سردرد و سرگیجه
- خواب آلودگی
عوارض جدی (نیازمند مراجعه فوری به پزشک)
- خونریزی یا زخم معده
- افزایش فشار خون
- اختلال عملکرد کلیه
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس
- اختلالات بینایی یا گیجی شدید
تداخلات دارویی مهم ایندومتاسین
- داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین
- کورتیکواستروئیدها
- مهارکننده های ACE و دیورتیک ها
- لیتیوم
- متوترکسات
اطلاع پزشک از تمام داروهای مصرفی بیمار ضروری است.
چه زمانی مصرف ایندومتاسین نیازمند مراجعه به پزشک است؟
- عدم کنترل درد با درمان های معمول
- نیاز به مصرف طولانی مدت دارو
- بروز علائم گوارشی شدید یا خونریزی
- ظهور علائم عصبی یا قلبی غیرعادی
جمع بندی علمی
ایندومتاسین دارویی مؤثر و قدرتمند در کنترل دردهای التهابی، حمله حاد نقرس و برخی سردرد های خاص است. با این حال، به دلیل احتمال بروز عوارض، مصرف آن باید آگاهانه، محدود و تحت نظر پزشک انجام شود. انتخاب این دارو زمانی منطقی است که منافع درمانی آن بر خطرات احتمالی غلبه داشته باشد.
این محتوا صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین ویزیت پزشک نیست.
